Đằng sau việc 3 Thủ tướng cùng ghé thăm Trung Quốc?

26/10/2013 11:52
Tường Vân

“Đây là sự kiện độc đáo chưa từng có trong thế giới ngoại giao. Một bí ẩn nữa là sự xuất hiện của các Thủ tướng chứ không phải người đứng đầu nhà nước. Sự kiện có ý nghĩa chính trị vượt xa vai trò kinh tế”. Lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu và dự báo chính trị Nga, ông Andrey Vinogradov nói.

Cùng lúc, Trung Quốc trở thành nơi ghé thăm của 3 người đứng đầu Chính phủ các nước láng giềng: Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev, Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh và Thủ tướng Mông Cổ Norovyn Altankhuyag. Liệu đây có phải sự trùng hợp về tổ chức. Nhiều chuyên gia thì thiên về nhìn nhận một sự kiện quan trọng. Tuy nhiên, ý kiến của họ không thống nhất – tính chất kinh tế hay chính trị tiềm ẩn trong sự kiện này.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh tại Bắc Kinh.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh tại Bắc Kinh.

Ông Andrey Vinogradov đã giải thích suy nghĩ dù mang tính tranh cãi nhưng là ý kiến khá phổ biến. Cụ thể: lời mời các Thủ tướng chính phủ Nga, Ấn Độ và Mông Cổ trở thành động thái phản ứng của Bắc Kinh trước chính sách của Mỹ và Nhật Bản về thiết lập mạng lưới vây quanh Trung Quốc: “Theo tôi nghĩ ý tưởng hợp lý coi đây là một phản ứng hoặc nỗ lực phản ứng của Trung Quốc trước chính sách khu vực từ Mỹ. Một mưu đồ tiềm ẩm ở đây là ở vai trò người đứng đầu nhà nước, ông Tập Cận Bình sẽ không thể đưa ra đề xuất này, đặc biệt sau chuyến thăm thành công của ông đến Mỹ vào mùa hè năm nay. Trong khi đó, ông Lý Khắc Cường khá rảnh tay. Dường như, Bắc Kinh thực hiện những bước song song nhằm cân bằng các mối quan hệ trong khu vực Đông Á cũng như toàn thể khu vực Á – Âu”.

Tuy nhiên, những chuyên gia khác lại cho rằng lý do chính là mối quan tâm phát triển hợp tác đầu tư. Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Viễn Đông Andrei Ostrovsky chia sẻ ý kiến rằng “không có âm mưu đặc biệt nào ở đây”. Mục tiêu chung của các nguyên thủ đối tác là nhận được từ Trung Quốc những khoản tín dụng lớn và lãi xuất thấp. Lợi ích kinh tế chiếm vai trò hàng đầu và quan trọng nhất. Tất nhiên, đi theo các quan hệ kinh tế sẽ là hệ quả chính trị. Nhưng mục tiêu được đặt ra trên hết lúc này mang tính chất kinh tế thuần túy.

Tờ báo Tân Kinh (Trung Quốc) ngày 23/10 dẫn lời bình luận của Giáo sư Học viện Quan hệ quốc tế thuộc trường Đại học Nhân dân Trung Quốc Thời Ân Hoằng về chuyến thăm Trung Quốc của 3 Thủ tướng: “việc bố trí những chuyến thăm này một mặt cho thấy Trung Quốc có tầm quan trọng rất nổi bật, mặt khác cũng liên quan tới đặc điểm mới của ngoại giao Trung Quốc (các nhà Lãnh đạo TQ khóa mới coi trọng hơn đối với các nước láng giềng). Ấn Độ và Mông Cổ tuy có một số va chạm với Trung Quốc, nhưng đều dựa vào Trung Quốc về kinh tế, mặt khác do ảnh hưởng và vai trò của Trung Quốc không ngừng tăng trên trường quốc tế, có quan hệ tốt với Trung Quốc cũng giúp nâng vị thế ngoại giao của những nước này”.

Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường trong cuộc gặp ngày 22/10. Ảnh: Chinadaily

Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường trong cuộc gặp ngày 22/10. Ảnh: Chinadaily

Ông Thời Ân Hoằng cho rằng mấy năm gần đây công tác ngoại giao với các nước giềng của Trung Quốc tương đối gặp khó khăn, nhân tố phức tạp có chiều hướng tăng. Vì vậy, các nhà Lãnh đạo Trung Quốc khóa mới đã có sự coi trọng hơn đối với những nước láng giềng, có những biểu hiện rõ rệt cho thấy Lãnh đạo Trung Quốc có ý muốn cải thiện quan hệ ngoại giao với các nước láng giềng. Quốc gia mà Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường lựa chọn tới thăm đầu tiên là nước láng giềng. Thời Ân Hoằng cho rằng một số đặc điểm mới của ngoại giao Trung Quốc thể hiện gần đây đã gây sự chú ý của một số nước láng giềng, cũng khiến cho một số nước láng giềng, bao gồm cả những nước đang có mâu thuẫn với Trung Quốc xuất phát từ lợi ích của mình đã tranh thủ nâng cấp và cải thiện quan hệ với Trung Quốc.

Có thật, sự xuất hiện cùng lúc của ba Thủ tướng đơn thuần chỉ là chuyến viếng thăm ngoại giao thông thường và các nước láng giếng thực sự muốn kết thân với Trung Quốc như lời Giáo sư Học viện Quan hệ quốc tế thuộc trường Đại học Nhân dân Trung Quốc Thời Ân Hoằng. Hay còn có ý nghĩa chính trị vượt xa vai trò kinh tế, một chiến lược ngoại giao “mua chuộc” của Trung Quốc hòng thoát khỏi thế gọng kìm giửa Nhật Bản và Trung Quốc. Đặc biệt là xây dựng lại “lòng tin” mà từ lâu Trung Quốc đã đánh mất vì thói quen “nói một đằng làm một nẻo”… của mình?

Theo kết quả của chuyến thăm của ông Dmitry Medvedev đến Trung Quốc, hai nước đã ký kết hai chục tài liệu liên ngành và giữa các doanh nghiệp. Đặc biệt, có hợp tác trong lĩnh vực dầu mỏ khí đốt lên đến một tỷ đô la đầu tư.

Tập đoàn Novatek (Nga) và Tổng công ty Dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) đạt thỏa thuận về điều khoản cung cấp khí hóa lỏng của Nga. Hãng Rosneft ký biên bản ghi nhớ với Sinopec về xuất khẩu 10 triệu tấn dầu mỗi năm trong vòng 10 năm trên cơ sở thanh toán trước. Cũng với CNPC, đối tác Nga đã thông qua nguyên tắc sơ đồ khởi động và cung cấp nguyên liệu dầu thô cho nhà máy lọc dầu ở Thiên Tân. Khối lượng đầu tư vào dự án sẽ vượt quá 10 tỷ đô la.

Đằng sau các thỏa thuận kinh tế này là bối cảnh chính trị. Thiếu sự đảm bảo về an ninh năng lượng, Trung Quốc không thể đạt những mục tiêu đầy tham vọng – trở thành nền kinh tế dẫn đầu trên thế giới. Còn LB Nga đang tích cực đa dạng hóa chính sách, chủ động hướng về phía các nước châu Á – Thái Bình Dương.

Hàn Khiết Linh (T.H)

Bình luậnViết cảm nhận

Mới nhất
TopTrong ngày
TopTrong tuần