Xử lý nợ xấu đang "tắc" ở đâu?

23/12/2013 16:13
Tường Vân

Trong cuộc họp cuối năm, nhiều lãnh đạo ngân hàng khẩn thiết xin Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục hoãn áp dụng Thông tư 02 vì lo sẽ gây thêm khó khăn cho họ và doanh nghiệp (DN). Người ngân hàng thì nói nhỏ: chưa có hướng xử lý được hết nợ xấu và chẳng ai muốn lộ yếu kém, khác nào “vạch áo cho người xem lưng”.

Hơn 1 năm nợ xấu được xử lý hoặc tạm “gói ghém” lại, ngân hàng chưa kịp thở thì vài tháng tới, sẽ phải “vắt chân lên cổ” chạy các chỉ tiêu của Thông tư 02. Nhưng các ngân hàng sẽ xử lý sao với nhiều món nợ không có tài sản đảm bảo, hoặc giá trị tài sản sụt giảm, con nợ đã mất khả năng chi trả, vướng vào tranh chấp pháp lý…?

Tiếp tục che giấu cái sai?

Theo số liệu NHNN vừa cập nhật, tổng số nợ xấu đang theo dõi nội bảng khoảng 142.000 tỷ đồng, chiếm 4,55% tổng dư nợ. Số nợ mà các tổ chức tín dụng (TCTD) cơ cấu lại nợ theo tinh thần của Quyết định 780 khoảng 316.800 tỷ đồng, ước bằng khoảng 10% dư nợ. Tạm cho rằng con số này chính xác, thì khi Thông tư 02 thực thi, toàn bộ số nợ được cơ cấu này sẽ phải trở về đúng vị trí, chuyển nhóm nợ cao hơn. Khi ấy, trong vòng 6 tháng tới, tỷ lệ nợ xấu có nguy cơ vọt lên 2 con số, điều mà NHNN cũng rất lo ngại vì đe dọa đến an toàn của hệ thống, làm “nghẽn” dòng tín dụng.

Ông Lê Công – TGĐ Ngân hàng Quân đội (MB), lấy lý do “sức khoẻ” của ngành ngân hàng, DN đang rất yếu, nền kinh tế còn khó khăn để xin Thủ tướng và Thống đốc NHNN cân nhắc thời điểm phù hợp để áp dụng Thông tư 02. Còn lãnh đạo cấp cao của Vietinbank không ngần ngại nói thẳng: khối nợ xấu phơi bày ra hết lúc này sẽ không thể xử lý được, dù các ngân hàng đang nỗ lực “dọn dẹp”.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Thế nhưng, một báo cáo trong nội bộ ngành ngân hàng chỉ ra rằng “ý thức tự xử lý nợ xấu của nhiều TCTD còn chưa cao, thiếu chiến lược rõ ràng”. Nhận định này có lẽ thể hiện rõ ở sự chậm phân loại, đánh giá lại các khoản nợ, chần chừ chưa bán nợ xấu sang cho VAMC (ra đời đầu tháng 9/2013). Đến giờ, VAMC mới mua được khoảng 19.000 tỷ đồng trên số 30.000 tỷ đồng nợ xấu dự tính mua của 27 TCTD trong năm nay.

Hơn thế, một bộ phận TCTD đã phân loại nợ xấu, cơ cấu lại nợ chưa đúng quy định dẫn đến việc đánh giá chưa đầy đủ rủi ro cho ngân hàng, cổ đông và hệ thống. Một số tổ chức chưa thực hiện Thông tư 02 cũng như quy định về an toàn được ban hành, công bố, lấy ý kiến trong Dự thảo. Thậm chí, có hiện tượng lạm dụng Quyết định 780 để cơ cấu nợ cho khách hàng của mình nhưng không xem xét khả năng thu hồi được nợ, cơ cấu và phân loại nợ không đúng quy định.

Ví dụ: có nhiều khoản nợ xấu không đủ điều kiện, phải xếp vào Nhóm 5 (có nguy cơ mất vốn) nhưng chỉ phân nhóm 3… Những cách xử lý nợ có phần “nể nang” này đã khiến số liệu nợ xấu, chất lượng nợ bị phản ánh sai lệch, dẫn tới kết quả tài chính và trích lập dự phòng rủi ro không chính xác.

Cho đến nay, theo kênh thông tin chính thức, cơ quan thanh tra NHNN chưa công bố xử lý ngân hàng nào vi phạm việc phân loại nợ xấu, cơ cấu nợ. Đây cũng là dấu hỏi lớn về trách nhiệm của cơ quan thanh tra, giám sát hoạt động của TCTD trong việc chấp hành quy định…

Nợ “có vấn đề”

Trong nhiều hồ sơ, tài liệu về tình hình vay nợ của các DN thu thập được, có nhiều khoản cho vay của ngân hàng “có vấn đề”, có dấu hiệu sai phạm… Đơn cử, Công ty TNHH Thương mại – Công nghiệp Thái Sơn (Hải Phòng) và 11 công ty con dễ dàng vay được hơn 1.000 tỷ đồng của nhiều ngân hàng. Điều nguy hiểm là tiền mà các ngân hàng cho vay không được dùng làm vốn lưu động để kinh doanh, tạo lợi nhuận, mà chỉ dùng để “đảo nợ”. Tài sản đảm bảo thực chất là hàng hóa “ảo”, được “quay vòng” để thế chấp ở nhiều nơi. Đến khi chủ DN này bị khởi tố, bắt giam (năm 2012) vì hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thì hy vọng đòi nợ của các ngân hàng trở nên mong manh.

Hay trường hợp Công ty CP Luyện gang Vạn Lợi (Hải Phòng) đang thế chấp 100.000 tấn quặng sắt để được Chi nhánh Ngân hàng BIDV Bắc Hà Nội cho vay hơn 47,5 tỷ đồng, nhưng một chủ nợ khác của Công ty Luyện gang Vạn Lợi đã bắt giữ, bán thanh lý một phần tài sản này để thu hồi nợ theo lệnh của tòa án. Chưa rõ BIDV Bắc Hà Nội sẽ xử lý món nợ 47,5 tỷ đồng này thế nào sau khi để mất tài sản đảm bảo…

Đây chỉ là 2 trong số nhiều khoản nợ “có vấn đề” đang làm đau đầu các ngân hàng. Vì mạnh tay siết nợ cũng không được, mà không xử lý thì nợ gốc và lãi phát sinh càng lớn, phải tăng trích lập dự phòng rủi ro. Chưa kể tài sản đảm bảo giảm giá trị, DN lâm vào cảnh mất cân đối tài chính và lỡ bung bét các sai phạm trong khoản vay thì còn “mệt mỏi” hơn nữa.

Hơn 142.000 tỷ đồng nợ xấu và 316.800 tỷ đồng nợ “mấp mé” chuyển nhóm xấu là số dư nợ rất lớn, cũng chừng ấy tiền của ngân hàng đang bị đọng, có nguy cơ mất vốn. Nhưng có bao nhiêu trong số nợ này là có khả năng thu hồi, bao nhiêu nợ có nguy cơ mất trắng thì không được công bố rõ ràng. Và nợ “có vấn đề” thì càng được che đậy kỹ hơn. Ngay cả NHNN cũng nghi ngờ tính trung thực trong báo cáo của các TCTD vì số nợ xấu bị thanh kiểm tra luôn cao hơn số báo cáo.

Nhưng 6 tháng tới, NHNN vẫn cương quyết áp dụng Thông tư 02, thì nhiều ngân hàng không kịp xử lý nợ xấu, cũng không “che giấu” được nữa. Ngân hàng có nợ xấu lớn sẽ nằm dưới sự kiểm soát đặc biệt của NHNN, chịu sự chỉ đạo tái cơ cấu, thậm chí buộc phải sáp nhập với tổ chức khác để đảm bảo an toàn hoạt động.

(Báo Mới)

Bình luậnViết cảm nhận

Mới nhất
TopTrong ngày
TopTrong tuần